Spektrum Autyzmu (ASD) ogólnie ujmując to zaburzenie neurorozwojowe, które wpływa na komunikację, zachowanie i sposób postrzegania świata. Choć autyzmu nie można „wyleczyć” w tradycyjnym sensie, istnieje wiele skutecznych metod wspierania osób w spektrum. Celem leczenia jest poprawa jakości życia, rozwijanie umiejętności i zmniejszenie trudności w codziennym funkcjonowaniu. W tym artykule pominiemy celowo wątek roli rodziny czy wsparcia farmakologicznego, jaki i terapii logopedycznych czy sensorycznych aby móc skoncentrować się na podejściach klasycznych oraz alternatywnych w pracy nad ASD. Dodatkowo skoncentrujemy się na podejściach wykorzystywanych przez mnie w pracy z ASD dla dzieci w wieku 7-16, w głównej mierze.
Terapie behawioralne
Jedną z najbardziej uznanych metod jest terapia behawioralna. Koncentruje się na uczeniu konkretnych zachowań i umiejętności przez systematyczne wzmacnianie pozytywnych działań.
ABA (Applied Behavior Analysis)
ABA, czyli Stosowana Analiza Zachowania, to klasyka w terapii autyzmu. Metoda polega na rozbijaniu umiejętności na małe kroki i uczeniu ich poprzez powtarzanie, nagradzanie i dostosowywanie instrukcji. Dziecko uczy się m.in. komunikacji, samoobsługi czy kontroli emocji. Terapia ABA jest intensywna – zwykle od 20 do 40 godzin tygodniowo – ale badania pokazują, że przynosi konkretne efekty. ABA jest jedną z moich ulubionych tuż po hipnozie podejść w pracy z ASD. Niestety podejście wymaga głębokiego zaangażowania całej rodziny z dzieckiem na czele. Z drugiej strony nie każde dziecko jest w stanie wygospodarować aż tyle czasu do pracy nad sobą.
Terapie rozwojowe
Terapie rozwojowe kładą nacisk na budowanie relacji i rozwijanie emocji.
DIR/Floortime
Floortime polega na „wchodzeniu” w świat dziecka i rozwijaniu interakcji poprzez zabawę. Terapeuta podąża za zainteresowaniami dziecka, jednocześnie delikatnie je rozbudowując. Celem jest nie tylko poprawa komunikacji, ale też budowanie głębszych więzi emocjonalnych.
RDI (Relationship Development Intervention)
RDI koncentruje się na rozwijaniu elastycznego myślenia i zdolności adaptacji. Terapia zakłada pracę z rodzicami, którzy uczą się, jak wspierać rozwój dziecka w codziennych sytuacjach.
Wzmocnienia pozytywne w treningu wyobrażeniowym
Im więcej wzmocnień pozytywnych pożądanych zachowań u dziecka z ASD tym lepiej dla samego dziecka. A co się stanie gdy wzmocnienia pozytywne wykorzystamy w treningu wyobrażeniowym u dziecka? Już po kilku treningach, tak gdzie były trudności w zachowaniu w wybranych obszarze – teraz jest spokój i sprawczość. Dziecko jest „inne”.
Model RESLA w płytkiej hipnozie
Na dzień dzisiejszy model RESLA (lokalizacji i usuwania blokad) z wykorzystaniem framworku płytkiej hipnozy w pracy z dziećmi z ASD jest najszybszy i cechuje się bardzo wysoką skutecznością. Sam osobiście jestem zwolennikiem tego podejścia i wykorzystuję je do pracy z dziećmi nie tylko ze zdiagnozowanym Spektrum Autyzmu, ale i z innymi zaburzeniami np. ADHD, zaburzeniami opozycyjno-buntowniczymi czy ogólnie w pracy z doświadczeniami traumatycznymi. Płytka hipnoza w leczeniu Spektrum Autyzmu u dzieci nie jest popularna w Polsce. Nie jest to zaskoczeniem, ponieważ samo podejście hipnoterapeutyczne nie gwarantuje rezultatów, a jedynie w zastosowaniu w protokołami RESLA po prostu działa
Podsumowanie:
Autyzm to nie wyrok – to inny sposób bycia, „inność”. Odpowiednio dobrane metody leczenia pozwalają dzieciom i dorosłym w spektrum rozwijać się i osiągać satysfakcję z życia. Najlepsze efekty daje łączenie różnych form terapii i indywidualne podejście. Ważne jest też ciągłe wsparcie i zrozumienie ze strony otoczenia. Jedni rodzice będą preferowali podejścia behawioralne, czy behawioralno-poznawcze aby pracować z ich dzieckiem, inni zaś wybiorą podejście ABA czy hipnozę. Pewne jest to, że decydując się na pracę z dzieckiem tak naprawdę wyposażasz dziecko w narzędzia wyrażania siebie, dbania o swoje emocje, komunikowania się z otoczeniem, czy rozumienia otoczenia.